Ekonomi

Halka Arz « Kavramlar

?irketler hukukunda önem arzeden bir kavramd?r. "Anonim ortakl?klar"?n tedrici kurulma ?eklinde, ana sözle?menin düzenlenmesinden ve Ticaret Bakanl???'ndan izin al?nmas?ndan sonra ortakl?k hisseleri halka arz edilir.

Kurucular hiç sermaye taahhüdünde bulunmam??larsa, tüm sermaye halka ba?vurularak taahhüt ettirilebilir. Kurucular?n ça?r?s? üzerine, ortakl?kta pay sahibi olmak isteyenler bir kat?lma taahhütnamesiyle ortakl??a kat?lma talebinde bulunurlarü Hukuken hisselerin halka arz? bir "icaba davet ", kat?lma taahhüdü de "icap"t?r.

Ortakl?k kurucular? bu icab? kabul zorunda de?ildirler. Bu ?ekilde hisselerin halka arz?, hisseli komandit ?irketlerde de yumu?at?lm?? ?artlar alt?nda geçerlidir. Bunlar?n yan? s?ra, anonim ?irketlerin ödünç para bulmak için tahvil ç?kararak halka arz etmeleri söz konusudur.

Tahviller, k?ymetli evrak niteli?ine sahiptirler ve nama ya da hâmile yaz?l? olabilirler. Anonim ?irketlerin halka arz edebilecekleri tahvil tipleri hukukumuzda ?unlard?r: Primli, ikramiyeli, kâra kat?lma hakk? veren, teminatl?, de?i?ir k?ymetli, pay senetleriyle de?i?tirilebilir tahviller.

Genel Kurul, tahvil ç?kar?lmas?na ili?kin olarak karar ald?ktan sonra, tahviller halka arz edilecekse bir izahname haz?rlan?r. Bununla, gerekli bilgiler halka duyurulur. ?zahname bir icaba davet niteli?indedir. Tahvilleri sat?n almay? taahhüt eden ki?iler de icapta bulunmu? olurlar. Ortakl???n kabul etmesiyle sözle?me tamamlanm?? olur. Bu sözle?me, bir ödünç sözle?mesidir.

Halka Arz Yöntemleri

Aile ?irketleri veya bir kaç orta??n bulundu?u ?irketler, yukar?daki sebeplerden biri veya birkaç?n? özönüne tutup halka aç?lmay? dü?ünüyorsa, kullanabilece?i birkaç metod vard?r ve genellikle bir dan??man arac? kurulu? kullan?ld???ndan, arac? kurulu?un haz?rlayaca?? öneriler aras?ndan, ?irket yönetimi en uygununu seçecektir. Çok fazla halka aç?lma metodu oldu?undan biz burada belli ba?l? bir kaç?n? k?saca anlatmakla yetinece?iz.

Sabit Fiyatla Talep Toplama Yöntemi, bu metodda ?irket ortaklar? yap?lm?? olan önfizibilite çal??malar? ?????nda belli bir fiyat ve arz edilecek hisse miktar? belirlerler. Bu ilgili yat?r?mc? grubuna sunulur ve isteyen ki?ilerden talepleri toplan?r. En sonunda hisselerin kar??l???n? yat?rm?? olan yat?r?mc?lara hisse senetleri da??t?l?r. Bu metodda arac? kurum sadece yat?r?mc?lar ile ?irket aras?nda elçilik görevi görebilece?i gibi, bu halka arz? kendisi de üstlenebilir (underwriting). Underwriting anla?mas? çerçevesinde arz? kendisi üstlenen bir arac? kurulu?, hisselerin tamam?n? satmay? taahüt eder. E?er satamad??? senet olursa, bu durumda sat?lamayan k?sm? kendisi almakla mükelleftir.

Halka aç?lacak senetler, sermaye artt?r?m?nda ortaklar?n rüçhan haklar?n?n k?s?tlanmas? yoluyla (?irket yapmay? dü?ündü?ü bedelli sermaye art?r?m?na mevcut ortaklar?n kullan?m haklar?n? k?s?tlar ve primli fiyattan bu tutarlar halka arz edilir) olabilece?i gibi, ortaklar?n pay?ndan sat?lmas? yoluyla da olabilir.

Fiyat Teklifi Al?nmas? Yöntemi, bu metodda ?irket belli bir taban limitin alt?nda olmamak ko?uluyla senetler için teklif edilen fiyatlar al?n?r ve nihai karara göre hisseler sat?l?r. Bir ba?ka metod ise, geli?mi? ülkelerde s?kça kullan?lan, senede dönü?türülebilinen tahvil ihraç etme yoluyla (convertible bonds) olabilir. Burada, ?irket yat?r?mc?lara tahvil ihraç eder ve bu tahvilde, tahvil sahibine önceden belirlenen bir fiyattan hisse senedi alma hakk? verilir. E?er tahvil sahibi (bondholder) ileride olu?acak konjektürde fiyat? uygun bulursa tahvilini hisse senediyle de?i?tirir.

Oligopol « Kavramlar

Ekonomide ayn? ya da benzer mallar?n, az say?da firma taraf?ndan üretildi?i piyasa durumu. Tam rekabet ve monopol piyasa aras?nda bulunur. Temel özelli?i, firmalar?n kararlar?n?n birbirine ba?l?l???n?n yüksek olmas?d?r.

Her firma, fiyatlarda olu?an de?i?ikli?in di?er firmalar üzerinde yarataca?? etkiyi hesaplamak zorundad?r. Oligopol durumunda bir firman?n satabilece?i miktar, yaln?zca mal?n fiyat?na de?il, di?er firmalar?n fiyatlar?na da ba?l?d?r. Oligopol piyasalarda rekabet kendisini, reklam ve ürün farkl?la?t?rmas? gibi fiyatd??? alanlarda gösterir.

Oligopol piyasada büyük ölçüde söz konusu olan risk ve belirsizli?in en aza indirilmesi yan?nda, karlar?n yükseltilmesi amac?yla firmalar aras?nda genellikle gizli ya da aç?k anla?malar yap?l?r. Bu tip anla?malar?n en yayg?n olan? fiyat rekabetini önlemek amac?yla yap?lan anla?malard?r.

Fincan Formasyonu « Teknik Analiz

Tersine-dönü? modellerine göre bu model daha az rastlanan bir modeldir. Bu model, fincan, yuvarlak tepe ya da taban veya kâse gibi isimlerle de adland?r?l?r. Bu model, trendde çok yava? ve a?amal? bir de?i?imi ifade eder. ?ekil 5.8a ve b bu grafik modellerini gösteriyor.

Yukar?dan a?a?? ya da a?a??dan yukar? olan a?amal? de?i?ime dikkat edelim. Her bir grafi?in a?a??s?nda gösterilen i?lem hacminin de kendi fincan?n? olu?turma e?iliminde oldu?una da dikkat edelim. Tepelerde ya da tabanlarda piyasa, a?amal? dönü?ümü yaparken i?lem hacmi de azalmaya ba?lar ve daha sonra, yeni yön ortaya ç?kmaya ba?lay?nca i?lem hacmi a?amal? olarak artar.



?ekil 5.8a Tepede ortaya ç?km?? olan bir "fincan" örne?i görülüyor. Yukar?-trend yukar?ya do?ru olan momentumunu yava? yava? kaybetmeye ba?lar ve a?a?? do?ru bir hareket ortaya ç?kart?r. ??lem hacminin de kendi fincan?n? olu?turdu?una dikkat edelim.
Bazen, taban?n orta noktas?ndan hemen sonra (bkz. ?ekil 5.8b) çok yüksek bir i?lem hacmi ile fiyatlardaki ani bir art?? ortaya ç?kar. Fiyatlar daha sonra formasyon yönündeki hareketlerine devam ederler. Bazen taban?n sonlar?na do?ru bir platform ortaya ç?kar, bunun arkas?ndan yeni bir yukar?-trend var olur.

Tabanda olu?an bir fincanda, orta noktan?n hemen ötesinde i?lem hacmindeki ani art??a, fiyatlar yukar? do?ru hareket ettikçe i?lem hacmindeki a?amal? art??a, platformun olu?mas? s?ras?nda i?lem hacmindeki art??a ve onu takip eden yukar? do?ru kopu?taki yüksek i?lem hacmine dikkat edelim.



?ekil 5.8b Bir taban fincan? örne?i görülüyor. Burada yine i?lem hacminde de ortaya ç?kan fincana dikkat edelim. Taban?n orta noktas?n?n hemen ilerisinde bazen i?lem hacminde bir patlama görülür. Taban fincanlar?na tepe fincanlar?ndan daha çok rastlan?r. Formasyonun sa??na do?ru ço?unlukla bir platform ortaya ç?kar. Taban, ya A noktas?ndaki tepenin k?r?lmas?yla ya da B noktas?ndaki platformdan yukar?ya do?ru bir kopu?la tamamlanm?? olur.

Bir fincan?n ne zaman tamamland???n? söyleyebilmek çok zordur. E?er A noktas?nda bir yukar? hareket olu?ursa o zaman bir yukar? hareketin sürmesi bir bo?a sinyali olarak de?erlendirilebilir. ?kinci bir ihtimal olarak platformdan yukar? do?ru kopu?, taban?n tamamlan???n?n sinyali olarak kullan?labilir.



?ekil 5.8c Köyta???n grafi?inde bir taban fincan? örne?i görülüyor.

Bir taban fincan modeli için kesin bir ölçüm kural? yoktur. Ancak teknik analizci, yeni trendin gücünü ölçmede kendisine yard?mc? olacak teknik araçlara sahiptir. Örne?in, önceki trendin boyutu önemlidir ve bu boyut analizciye, geriye al?nacak olan fiyat hareketinin ne ölçüde olaca?? konusunda baz? fikirler verir.

Fincan modelinin olu?mas? s?ras?nda geçen süre de önemlidir. Modelin olu?ma süresi ne kadar uzun olursa, daha sonraki bir hareket potansiyeli de o kadar büyük olur. Birkaç?n? söylemek gerekirse teknik analizci, daha önceki destek ve direnç seviyeleri, yüzde geri almalar, fiyat bo?luklar?, uzun dönemli trend çizgileri gibi hesaba katmas? gereken di?er araçlara da sahiptir.

Daha önce de?indi?imiz gibi, fincan modeline çok s?kça rastlanmaz. Burada tabanda olu?an fincan modeli üzerinde daha çok durulmas?n?n nedeni, fincan modelinin genellikle piyasan?n tabanlar?nda olu?mas?d?r.