Ekonomi

?stihdam « Kavramlar

Sözlük anlam?, kullan?m, çal??ma veya çal??t?rma demektir. ?stihdam sözcü?ü ve ona ba?l? olarak türetilen "a??r?, tam ve eksik istihdam" gibi kavramlar ekonomi yaz?n?nda biri geni? di?eri dar iki anlamda kullan?l?r. Geni? anlam?yla istihdam, bir ekonomide belli bir dönemde tüm üretim faktörlerinin (Emek, Sermaye, Do?al kaynaklar ve Giri?imci) varolan teknolojik düzeye göre ne ölçüde kullan?ld???d?r.

Bu anlamda "tam istihdam", bir ekonomide varolan tüm eme?in, sermayenin, do?al kaynaklar?n ve giri?imcilerin üretime kat?lmas?, tümünden yararlan?lmas? anlam?na gelir. Dar anlamda istihdam kavram? ise, üretim faktörlerinden yaln?zca emek faktörünün kullan?m?d?r. Bu aç?dan de?erlendirildi?inde "tam istihdama ula?mak", bir ekonomide bulunan i?gücünün tümüne i? bulmak demektir.

A??r? istihdam, bir ekonomide var olan üretim faktörlerinin üzerindeki faktör kullan?m?n?, eksik istihdam ise mevcut faktörlerin yeterince kullan?lamamas?n? ifade eder. Bu iki durum istikrars?zl?k durumlar?d?r. Birinci durumda borçlanma, ikinci durumda i?sizlik görülür.

Merkez Bankas? « Kavramlar

Devlet ad?na para üreten, faaliyetleri ve i?lemleri ile devletin maliye ve para politikas?n?n uygulay?c?s? olan ve bankalar?n bankas? olarak da adland?r?lan kurulu?. Merkez bankas?n?n görev ve yetkileri ?öyle s?ralanabilir:

*Ekonomide para ve kredi hacmini ekonominin gereklerine ve uygulanan hükümet politikalar?na göre belirlemek (Örne?in banknot ç?karma)

*Merkez bankalar?, Hazine'ye kredi açmakta, devlet ad?na tahsil ve ödemelerde bulunmakta, Hazine i?lemleri yapmaktad?r.

*Devletin ekonomik ve mali konularda dan??manl???n? yapmak

*Kambiyo s?n?rlamas? getirilmi?se ülkenin döviz i?lemlerini yürütmek

*Bankalar aras? takas ve mahsup i?lemlerini takas odalar? arac?l???yla yürütmek.

Kambiyo Senedi « Kavramlar

Türk Ticaret Kanunu'nun 3. Kitap 4. fasl?nda yer alan "Kambiyo Senetleri" terimi alt?nda poliçe, emre muharrer senet ya da bono ve çek söz konusu edilmektedir. Kambiyo senedi terimi, ?sviçre Kanunu ve doktrindeki "Effets de Change" teriminin çevirisi olarak görünmektedir.

Türk doktrininde baz? yazarlar, kambiyo senedi yerine "ticari senet" terimini kullanmay? tercih etmektedir. Kambiyo senetlerine özgü nitelikler ?unlard?r:

*Kambiyo senetlerinde sakl? (mahfuz) olan hak senet ile beraber do?ar, senetten önce yoktur.

*Kambiyo senetleri kanunen emre yaz?l? senetlerdir.

*Kambiyo senetleri ?ekil ?artlar?na tâbidirler; örnek vermek gerekirse "poliçe" sözcü?ünün senet metninde bulunmamas?, o senedin poliçe olarak kabulüne engel olur.

*Kambiyo senetleri devir, ödeme, üzerlerine imza atanlar?n hak ve yükümlülükleri, hak sahiplerinin haklar?n? kullanmak için yerine getirmeleri gereken ?artlar, söz konusu senetlere ba?l? alacaklar?n takibi, zamana??m? bak?m?nlar?ndan özel kurallara tâbidirler.

Kambiyo senetlerinde kanuni veya kazai at?fet mehilleri geçerli de?ildir.

Bu senetlerin tarihte ilk defa nerede ve ne ?ekilde kullan?ld??? tart??mal?d?r. Baz? kaynaklar eski Çin'de VII. ve X. yüzy?llar aras?nda kambiyo senetlerine benzeyen senetlerin varl???n? belirtmektedir. Bugünkü anlamda kambiyo senetlerinin XII. yüzy?lda ?talya'da ortaya ç?kt??? san?lmaktad?r.

Kambiyo hukuku ilk defa 1673'te Fransa'da Ordonans ile kanunla?t?r?lm??t?r; yine 1807 Frans?z Ticaret Kanunu hükümleri 1673 Ordonans? hükümlerini tekrar etmi?tir. Türkiye'de 1850 tarihli Kanunnamei Ticaret'teki kambiyo senetlerine ili?kin hükümler Frans?z Ticaret Kanunu'nun bir çevirisi idi.

Ülkeler aras?ndaki ticari ili?kilerin geli?imi, kambiyo hukukunun birle?tirilmesi sorununu ortaya ç?kartm??t?r. Bu yöndeki uluslararas? çal??malar sonucunda 7 Haziran 1930'da Cenevre'de üç sözle?me kabul edilmi?, bu sözle?meler, 1 Ocak 1934'te yürürlü?e girmi?tir. Türkiye de 1957 tarihli Ticaret Kanunu ile Cenevre Sözle?mesi'ne taraf olmu?tur.