Ekonomi

Neo-Enstitüsyonalizm « Ak?mlar ve Teoriler

Amerikan ekonomik dü?ünce tarihinde, Thorstein Veblen, John Commons ve Wesley Clair Mitchell?in kurmu? olduklar? kurumcu (enstitüsyonalist) ekonomi okulunda, kurucular? izleyen ekonomistlerin olu?turduklar? ku?aklard?r.

En tan?nm?? neo-kurumcular (neo-enstitüsyonalistler) Richard Ely, J.M. Clark, Rexford Guy Tugwell ve Gardiner Means?tir. Walton Hamilton, Robert Hoxie, Selig Perlman, A.B. Wolfe, Morris Copeland ve Edwin Witte gibi di?er baz? ekonomistler de bu ak?ma dahildir.

1972 y?l?nda Allan Gruchy, neo-kurumcular kelimesini ikinci ku?ak kurumcular olan John Kenneth Galbraith, Clarence Ayres, Gunnar Myrdal ve Gerhard Colm için kullanm??t?r. Bugün Evrimci Ekonomi Derne?i?nin ç?karmakta oldu?u "Journal of Economic Issues" adl? degiyi ç?karanlar ve yaz? yazanlar?n büyük bir k?sm? kurumcu görü?leri aç?klamaya ve geli?tirmeye çal??maktad?rlar.

Baz? kimseler, bugünkü kurumculu?un bir anlam ifade etmedi?ini, esas olarak ilk üç kurumcunun gerçek hareketi temsil etti?ini iddia etmektedir. Paul Samuelson, bu görü?ü savunmakta ve gerçek kurumculu?un 40 y?l önce sona ermi? oldu?unu iddia etmektedir. Di?er taraftan kurumcular?n birçok fikirlerinin ve konular?n?n ekonomik dü?ünce ak?m?na girmi? oldu?unu iddia edenler de vard?r.

Ekonomik kalk?nma ile ilgilenen ekonomistlerin ekonomik kararlar?n çerçevesini olu?turan kurumsal yap? üzerinde durmalar?, kurumcular?n ekonomik analizde görmek istedikleri geli?melere uygun bulunmaktad?r. ?nsan hayat?n?n de?eri, kalk?nma ve büyümenin çevreye maliyeti, ekonomik faaliyetin moden dünyaya verdi?i ?ekil kurumcular?n ekonomik kalk?nma büyümeden ziyade ekonominin ilerlemesi ve düzelmesi üzerinde durmalar?n?n isabetini do?rulam??t?r.

Gerek ilk kurumcular, gerekse neo-kurumcular, ekonomik karar verme sürecini kültürel ve toplumsal çerçevenin içinde incelemektedir. Kurumculuk, ayn? zamanda klasik ve neo-klasik ekonomik teorinin varsay?m ve perspektiflerine cephe alan bir hareket say?lm??t?r. Bu bak?mdan ba?ta Gustav Schmoller olmak üzere ak?m?n savunucular?, Alman Tarihçi Okulu?nun ve Ütopist Sosyalistler?in fikirlerini yans?tmaktad?r. Neo-kurumcular ise kurumculu?un yaln?z muhalefet olmad???n? iddia etmektedirler.

Kurumculu?un esas?, kaynaklar?n nas?l kullan?laca?? konusunda toplumda olu?an tercihleri ?ekillendirmeyi ve ifade etmeyi ekonomiye dahil etmeleridir. Toplumsal de?erlerin olu?tu?u ve kaynaklarla ilgili kararlar?n al?nd??? bu kar??l?kl? etkile?im süreci kurumculu?un en ay?r?c? özelli?idir. Öteki ekonomi okullar?nda bu özellik yoktur.

Kurumculuk, statik ve denge üzerinde de?il, süreçler ve evrim üzerinde durmaktad?r. Ekonomik karar vermeye katk?lar?n do?al ?lart? uyum de?il, çat??mad?r. Kurumculara göre politik ekonomi, piyasalar? ve fiyatlar? yüzeysel bir ?ekilde incelemekte, modern toplumsal de?erlerin kaynak da??l?m? sürecinde yans?t?lmas?n? ihmal etmektedir.

Kurumculara göre önemli olan fiyatlar?n nas?l olu?tu?u de?il, de?erlerin nas?l olu?tu?u ve de?erlendirme sisteminin zaman içinde nas?l de?i?ti?idir. Bu itibarla kurumcular, kalk?nma ve büyümeden çok, ekonomik ilerlemenin, ilerleme fikirlerinin nas?l olu?tu?u ve nas?l de?i?ti?i ile ilgilenirler. Bu fikirler, toplumun kurumsal yap?s?n?n bütününü ilgilendirdi?i için, kurumcular ad? yerle?mi?tir. Ancak evrimci ekonomi çok daha uygun bir add?r. Ayn? zamanda kurumcular?n kalk?nma ekonomisinde ba?ar?l? olmalar?n?n nedenini de aç?klamaktad?r.

IMF « Dünya Ekonomisi

Uluslararas? Para Fonu (International Monetary Fund) (IMF), 1944 y?l?nda uluslararas? para sisteminin esaslar?n? belirleyen Bretton Woods Anla?mas? gere?ince kurulmu? ve 1 Mart 1947?den itibaren fiilen çal??maya ba?lam??t?r. Merkezi Washington?dad?r.

Guvernörler Meclisi, ?cra Kurulu ve Genel Müdür olmak üzere üç yönetim organ? vard?r. Üye ülkelerin maliye bakanlar?ndan olu?an Guvernörler Meclisi, y?lda bir defa toplan?r. ?cra Kurulu ise 6?s? atanm?? ve 14?ü seçilmi? olmak üzere 20 direktörden meydana gelir. Fondaki en yüksek paya sahip 6 ülke, kendilerini temsil edecek direktörleri do?rudan atarlar. Geri kalan üyeler ise gruplara ayr?l?r ve her grup bir direktör seçer.

Üye ülkelerin Uluslararas? Para Fonu?na verdikleri kaynaklardan meydana gelen kotalar, özel çekme hakk?na göre hesaplan?r. Her ülkenin %25?i alt?n, %75?i ulusal paradan olu?an kotas?, temsilcilerin oylar?n?n a??rl???n?n yan? s?ra kredilerin s?n?rlar?n? da belirler.

Uluslararas? rezerv yetersizli?ini gidermek için likidite yaratacak bir kurum olarak olu?turulan Uluslararas? Para Fonu?nun gerçekle?tirmeye çal??t??? amaçlar? ?öyledir:

Uluslararas? ticaretin geli?mesini sa?lamak üzere ülkelerde tam istihdam üretim seviyesine ula??lmas?.

Geli?me h?zlar?n?n art?r?lmas?.

Sabit kur sisteminin gerçekle?tirilmesi ve kurlarda istikrar?n sa?lanmas?.

Tek yönlü devalüasyonlar?n olanaklar oran?nda önlenmesi.

Ödemeler dengesi sorunlar?n?n çözümüne yard?mc? olmak için üye devletlere kredi verilmesi ve ticari serbestli?e kavu?turulmas?.

Kararl? kur politikas? ile ulusal para politikalar? aras?nda koordinasyon kurarak, kambiyo piyasalar?na istikrar kazand?r?lmas?.

Konvertibiliteden, çok yanl? ödeme sistemi ve uluslararas? uzmanla?madan tam yarar sa?lanmas?.

Fon?un ana sözle?mesinde yer alan bu amaçlar, döviz kuru istikrar?, döviz kontrolleri ve ithal k?s?tlamalar?n?n kald?r?lmas? ve yeterli uluslararas? likidite sa?lanmas? olmak üzere üç ana nokada odaklanmaktad?r. Döviz kuru istikrar?n?n sa?lanmas? için her ülke, ulusal paras?n? alt?nla tan?mlamakta ve parite döviz kurunu Fon?a bildirmektedir. Ancak önemli bir dengesizlik durumunda paritesini de?i?tirebilmektedir.

Döviz kontrolü ve ithalat k?s?tlamalar?n?n kald?r?lmas? ilkerine göre ülkeler, d?? ticaret k?s?tlamalar?na gitmeyeceklerdir. Bu amaçla Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anla?mas? (GATT) ve Avrupa Tediyeler Birli?i (EPU) olmak üzere iki anla?ma yap?lm??t?r. Avrupa paralar?n?n konvertibl olmas? üzerine EPU?nun da görevi bitmi?, yerine Avrupa Para Anla?mas? (EMA) yap?lm??t?r. Öte yandan ülkelerin kotalar?ndan olu?an fondan yap?lan çekmeler, ülkelere ek bir likidite olana?? yaratm??t?r.

Üye ülkeler, kotan?n %25?ini olu?turan alt?nla yapt?klar? ödemeyi, istediklerinde geri çekebilmekte, buna kar??l?k kredi dilimini meydana getiren %75?lik k?sm? ise IMF?in onay?yla kullanabilmektedirler. Üyelerin, IMF?den kredi sa?layabilmeleri, statü hükümlerine ve ?cra Kurulu?nun koydu?u esaslara ba?l? olarak ?u ?ekillerde olmaktad?r:

Normal çekme haklar?

Üye ülkeler, alt?n olarak yat?rd?klar? kat?lma paylar?n?, yani fondaki rezervlerini kullan?rlar. Daha sonraki krediler, kat?lma pay?n?n %200?ünü geçmemek ?art?yla verilir. Fondaki rezerv pozisyonlar?ndan (kotalar?ndan) arta kalan k?s?mdan verilen bu kredilerin kar??l???, ulusal parayla ve pe?in olarak ödenir.

Özel çekme haklar?

Üye ülkelerin devaml? artan ödemeler dengesi sorunlar?n?n normal çekme haklar? ile giderilememesi ve özel anla?malar (stand-by arrange ments) yap?lmaya ba?lanmas? üzerine 1970 y?l?ndan itibaren her üye ülke için belli miktarlarda özel çekme hakk? getirilmi?tir.

Alt?n kambiyo sisteminin yerine geli?tirilen bu sistemin esas? soyut bir birim olan SDR?dir (Special Drawing Right). Üyelerin bundan yararlanabilmeleri için para, maliye, d?? ticaret, ödemeler dengesi hakk?ndaki bilgileri sunmalar? ve gösterdikleri gerekçelerin IMF taraf?ndan hakl? bulunmas? gerekmektedir.

1990?lar?n ba?lar?nda 177 ülkenin üye oldu?u IMF?e Türkiye, 14 ?ubat 1947 tarihli ve 5016 say?l? yasayla kat?lm??t?r.

Sermaye Art?r?m? « Kavramlar

Bedelsiz Sermaye Art?r?m?

Bedelsiz Sermaye art?r?m?, ?irketlerin kendi iç kaynaklar?n? (emisyon primi, yeniden de?erleme de?er art???, yedekler, i?tirak ve duran varl?k sat?? karlar?, temettü) kullanarak yapm?? olduklar? ve ortaklar?ndan ilave kaynak
talep etmeden bedelsiz olarak hisse senedi da??tt?klar? sermaye art?r?m türüdür.

Bedelsiz Sermaye art?r?m? ?irkete ek bir finansman kayna?? sa?lamamakla beraber ?irketlerin bedelsiz sermaye art?r?m?na gitme nedenleri bulunmaktad?r. Ba?l?ca nedenleri emisyon primi ile i?tirak ve duran varl?k sat?? kar? kalemlerinden yap?lan sermaye art?r?mlar?n?n ?irkete sa?lad??? vergi avantaj?d?r. Bir ba?ka neden ise ?irketlerin enflasyon kar??s?nda erimi? olan sermayeyi güncellemek amac?yla yap?lmak istenmesidir.

Bedelsiz Sermaye art?r?m?nda kullan?lan Temettü d???ndaki kaynaklar birer Özsermaye kalemi olup, esas?nda yap?lan i?lem Özsermaye kalemleri aras?nda tutarlar?n yer de?i?tirmesinden ibarettir.Temettünün Bedelsiz Sermaye art?r?m?nda kullan?lmas? ise ?u ?ekilde olmaktad?r; ?irketler'in Genel Kurullar? dönem sonunda elde ettikleri kar'dan da??t?labilinecek olan k?sm?ndan temettü tutarlar?n? belirler.

Yine ?irketlerin Genel Kurullar? veya Genel Kurullar?n yetkilendirmesi ile Yönetim Kurullar? bu temettü tutarlar?n bir k?sm?n?n veya tamam?n?n nakit olarak de?ilde hisse senedi ?eklinde bedelsiz olarak sermaye art?r?m?nda kullanabilir.

Rüçhan Hakk? ve Bedelli Sermaye Art?r?m?

Bedelli Sermaye art?r?m?, ?irketlerin d?? kaynaklardan temin etmi? olduklar? yeni kaynaklar kar??l???nda yani bir bedel kar??l???nda hisse senedi da??tt?klar? sermaye art?r?m türüdür. Ortaklar?n Bedelli Sermaye art?r?m?na kat?lma haklar? da Rüçhan Hakk? olarak adland?r?lmaktad?r.

?irketleri Bedelli Sermaye art?r?m? yapmaya iten ba?l?ca iki neden bulunmaktad?r. Bunlardan ilki, ?irketin faaliyet hacminin büyümesine paralel olarak sermaye ihtiyac?n?n olmas?. ?kincisi ise, yeni yatr?r?mlar neticesinde ?irketlerin fon ihtiyac? içinde olmas? ve ihtiyaç duyulan fonlar?n bir k?sm?n?n sermaye art?r?m? yoluyla temin edilmeye çal???lmas?.

Bedelli Sermaye art?r?m? ?irkete ek bir finansman kayna?? sa?lamaktad?r. Bu kaynak genellikle mevcut ortaklardan temin edilmekle beraber baz? durumlarda da mevcut ortaklar?n Rüçhan Haklar? k?s?tlanarak, yeni ortaklara bu imkan primli olarak kulland?r?lmaktad?r. Böylece yeni ortaklar edinebilen ?irketleri bu yola iten ba?l?ca neden daha fazla fon temin etme ihtiyac?d?r.

Bu yolla ?irketler normalde 1.000 TRL nominal de?ere sahip yeni senetleri mevcut ortaklar?na yine 1.000 TRL'den kulland?rarak, bir senet kar??l???nda böylece 1.000 TRL fon temin edecekken, yeni ortaklara daha yukar? bir fiyattan senetleri satarak daha fazla fon temin etme olana??n? elde etmektedirler.

Yukar?da bahsedildi?i gibi ?irketler Bedelli Sermaye art?r?m?nda genelde 1.000 TRL'lik nominal de?ere sahip yeni senetleri yine 1.000 TRL kar??l???nda mevcut ortaklar?na kulland?rmakla beraber, baz? zamanlar daha fazla fon ihtiyac? içinde olan ?irketler daha yüksek bir fiyattan Rüçhan Hakk?n? mevcut ortaklar?na kulland?rma yoluna gitmektedir.

Destekliyoruz arkadaş - arkadas - partner - partner - arkadaş - proxy - yemek tarifi - powermta - powermta administrator - Proxy
chat rulet chat rulet - rulet turk rulet turk -