Ekonomi

Taban Fiyat? « Kavramlar

Tar?m ürünlerinde devletin, üreticinin ürününü, üzerinden sat?n almay? yükümlendi?i fiyat. Tar?m üreticilerinin bir k?sm?n? korumak amac?yla uygulanan Tar?msal Destekleme Politikas?. Tütün, bu?day, ayçiçe?i, ?ekerpancar?, pamuk, f?nd?k, kuru üzüm, çay, bu?day, zeytinya?? gibi belirli tar?m ürünleri için devlet en dü?ük sat?? fiyatlar?n? belirler ve bu fiyatlardan destekleme al?mlar? yapar. Burada amaç, üreticinin serbest rekabet ko?ullar?nda özel al?c?lar kar??s?nda korunmas?d?r.

Taban fiyat?, söz konusu ürün için en dü?ük fiyat olup üreticiler bu fiyat?n üstünde fiyat veren özel al?c?lara ürünlerini satmakta serbesttirler. Destekleme politikas?n?n amac?, uzun dönemde yaln?zca desteklenen ürünlerin fiyatlar?n? di?er ürünlere göre artt?rmak de?ildir. Amaç, fiyatlar?n maliyetleri kar??lamas?n? sa?lamak ve y?ldan y?la fiyatlarda ortaya ç?kabilecek istikrars?zl??? önlemektir.

Piyasa fiyat? bu taban?n alt?na dü?mez, devletin sat?nalma tekeline sahip olmad??? durumlarda, piyasa fiyat?, bu taban?n üzerinde olu?abilir. Türkiye'de taban fiyat uygulamas?na 1932'de bu?day al?m?yla ba?land? ve giderek kapsam? geni?letildi. Taban fiyat? uygulamas?, ürünle ilgili kamu kurulu?lar?nca yürütülür. Ancak taban fiyat?n?n belirlenmesi kimi ürünlerde Bakanlar Kurulu veya ilgili Bakanl?k taraf?ndan sa?lan?r.

Sat?nal?mda finansman, Ziraat Bankas? taraf?ndan üstenilir. Taban fiyat uygulamas?, al?mlarla ilgili kurulu?un, sat?nalma fiyat?n?n alt?nda sat?? yapmas? ya da ürünün pazarlanamamas? gibi nedenlerle, sözkonusu bankalara borcunu ödeyememesi sonucu emisyonun geni?lemesine neden olabilir. Taban fiyatlar? ayr?ca, tar?mda verimlili?i azaltt??? ve bütçenin siyasal amaçlar do?rulutusunda kullan?labilmesini sa?lad??? için olumsuz yönde ele?tirilmektedir.

New Deal (Yeni Görü?) « Dünya Ekonomisi

Büyük Bunal?m ad? verilen ve 1929 y?l?ndan itibaren bütün dünyay? etkisi alt?na alan ekonomik krizin sürdü?ü 1932 y?l?nda, ABD'de yap?lan ba?kanl?k seçimini F. D. Roosevelt kazand?. Cumhuriyetçi Parti'nin ba?kan? Hoover'den görevi devralan yeni ba?kan Roosevelt'in ABD ekonomisini bunal?mdan ç?karmak için uygulamaya koydu?u ekonomik, sosyal ve siyasal nitelikli önlem lerin tümüne "New Deal" (Yeni Görü?) ad? verilmekte
dir.

Ba?kan Roosevelt ülkesini içinde bulundu?u ekonomik krizden ç?karmak için, liberal kapitalizm yerine, müdaheleci, düzenleyici ve yol gösterici bir ulusal iktisat politikas? olu?turmaya çal??t?. Tar?msal ürünlerin fiyatlar?n?n h?zla dü?mesi, çiftçilerin banka borçlar?n? ödeyemez hale gelmesi, küçük bankalar?n büyük ço?unlu?unu iflâsa sür.klemi?tiü Sanayi kesiminde piyasadaki durgunluk nedeniyle stoklar artm?? ve üretim h?zla azalm??t?.

1929 y?l?nda ülkedeki i?sizlerin say?s? 4,6 milyon iken 1933'de 13 milyona ula?m??t?. Bu ekonomik ve sosyal bunal?m? kontrol alt?na almak için Ba?kan Roosevelt, Amerikan iktisat tarihinde önemli yeri olan devletözel sektör ili?kilerinde yeni bir dönemin ba?lamas?na yol açan 13 önemli yasay? yürürlü?e koydu. 1933 ortalar?nda birbiri ard? s?ra ç?kar?lan düzenleme yasalar?yla ekonomiye yeniden i?lerlik kazand?rma dönemi ba?lad?.

Bu yasalar aras?nda ABD'nin planlama deneyinde önemli yeri olan TVA'n?n (Tennesse Valley Authority) kurulu? yasas? da vard?. Bankac?l?k sistemini düzenleyen yeni yasa, bankalar?n borsalardaki spekülasyonlar? besleyecek krediler vermelerini engelleyecek ve tasarruf sahiplerinin haklar?n? koruyacak yönde önlemler getirmi?ti. Devlet "Yeniden ?n?aa Finansman Kurumu" arac?l???yla bankalara ve sanayi kesimine aktard??? fonlarla e?i görülmemi? düzeyde piyasaya kredi sa?lama yoluna gitti.

New Deal sanayi kesiminde üretim, piyasa ve i?çi-i?veren ili?kileri konular?nda önemli yenilikler içeren önlemler getirmi?ti. Sanayide durgunlu?u gidermek için a??r? üretimin engellenmesi, ücretlerin art?r?lmas?, i? saatlerinin k?s?lmas? ve fiyatlar?n yükselmesi öngörülmü?tü. Özellikle yükselen ücretlerin toplam talebi canland?raca??, dolay?s?yla sat??lar? art?raca?? ve birikmi? stoklar?n erimesine yol açaca?? hesaplanm??t?. Özel kesime yönelik destekleyici ve özendirici önlemlerin yan?nda kamu yat?r?mlar? ve hizmetleri için önemli fonlar ayr?ld?.

Bu alandaki çal??malar? düzenlemekle görevlendirilen PWA (Public Works Administration) 1935-1942 y?llar? aras?nda toplanan 13,2 milyar dolarl?k kayna?? kullanarak yeni i? alanlar?n?n aç?lmas?na katk?da bulunduü PWA arac?l???yla, an?lan dönem içinde 122 bin konut, 664 bin mil yeni yol, 77 bin yeni köprü ve 285 yeni havaalan? yap?m? tamamland?.

Ç?kar?lan "Tar?msal Uyum Yasas?" tar?m kesiminde üretimin ve fiyat?n belirlenmesinde devlete geni? yetkiler verirken, üreticilerin sat?n alma gücünün bunal?m öncesindeki düzeye yükseltilmesi öngörülmü?tü. Ba?kan Roosevelt ormanla?t?rma, su bask?nlar?n?n önlenmesi ve topra??n korunmas? gibi projeleri yürürlü?e koyarak, 300 bin ki?inin i?e al?nmas?n? sa?lad?.

1935-1942 aras?nda Kuzey Dakota'dan Teksas'a uzanan 200 milyonluk bir a?aç ku?a?? meydana getirildi. Ba?kan F. D. Roosevelt'in uygulad??? "New Deal" politikas? ABD'de oldu?u kadar Bat? Avrupa ülkelerinde de yeni dü?ünce ve politikalar?n ortaya ç?kmas?na neden oldu.

Roosevelt yönetimi toplumdaki çe?itli ç?kar gruplar?n?n varl???n? kabul eden ve bu gruplar?n isteklerini uzla?t?ran bir çözüm getirdi. Büyük i? çevrelerine kar?? çe?itli devlet kontrolleri uygulan?rken, kar?? bir güç olarak i?çi kurulu?lar?n?n örgütlenmesi ve güçlendirilmesi sa?land?. Ayr?ca sanayi kesimi ile ç?karlar? çeli?en tar?m kesiminin yeni bir güç olarak ortaya ç?kmas?na destek verildi. Fakat yönetimin tüketicileri kar?? bir güç olarak örgütleme çal??malar? yeterince ba?ar?l? olmad?.

K?saca denebilir ki, Ba?kan Roosevelt'in "New Deal" dönemi ekonomik ve sosyal yönden çöken liberal kapitalizmi, yeniden i?ler hale getirmek için ekonominin i?leyi?ine devletin en geni? ve sistematik ?ekilde müdahale etti?i dönemdir.

Stokastik « Teknik Analiz

Stokastik osilatörü, George Lane taraf?ndan geli?tirilmi?tir. Stokastik, fiyatlar artarken kapan?? fiyat?n?n i?lem aral???n?n yukar?s?na do?ru kapatma e?iliminde oldu?u gözlemine dayan?r. Bunun tersi olarak a?a??-trend?lerde kapan?? fiyatlar?, i?lem aral???n?n a?a??lar?na yak?n bir yerde olma e?ilimi ta??r. Stokastikte iki çizgi kullan?l?r; %K çizgisi ve %D çizgisi. %D çizgisi daha önemlidir ve ana sinyalleri sa?lar.

Stokasti?in amac?, seçilmi? bir zaman döneminin fiyat aral???n?n en son kapan?? fiyat? ile ili?kisini belirleyebilmektir. Bu osilatörde 5 gün en çok kullan?lan zaman dönemidir. %K ve %D çizgilerinden daha hassas olan K çizgisinin formülü:

%K = 100 [ (C - L5) / (H5 - L5 ) ] ?d?r.

Burada C en son kapan?? fiyat?, L5 son 5 günün en dü?ük fiyat? ve H5'de son 5 günün en yüksek fiyat?d?r.

Formül basitçe, seçilmi? olan gün say?s? için toplam fiyat aral???yla ili?ki içinde son günün kapan???n?n nerede gerçekle?mi? oldu?unu ölçer. Okunan yüksek bir de?er (80'in üzerinde) kapan?? fiyat?n?n i?lem aral???n?n yüksek bir yerinde, okunan dü?ük bir de?er (20'in alt?nda) ise kapan?? fiyat?n?n i?lem aral???n?n dü?ük bir yerinde gerçekle?ti?ini anlat?r.

Stokastikte a??r?-al?m ve a??r?-sat?m bölgelerini belirleyebilmek için 80 ve 20 bantlar? kullan?l?r. "Uyumsuzluklar" RSI?de oldu?u gibi kullan?l?r. H?zl? stokastik (düz çizgi ile gösterilmi? olan %K) %D çizgisi yönünü çevirdikten sonra %D?yi keserse güçlü bir sinyal al?nm?? olur. ?kinci çizgi olan %D çizgisi, %K çizgisinin 3 gün düzeltilmi? biçimidir. %D'nin formülü a?a??daki gibidir:

%D = 100 (H3 / L3)

Formülde H3, (C - L5)'in 3 günlük toplam? ve L3'de (H5 - L5)'in 3 günlük toplam?d?r.

Bu formüller 0'dan 100'e uzanan dü?ey bir ölçek aras?nda dola?an iki çizgi ortaya ç?kart?rlar. %K çizgisi düz bir çizgi ile, yava?lat?lm?? D çizgisi ise noktal? bir çizgi ile çizilir. Yukar?daki ve a?a??daki ekstrem bölgeler 80 ve 20 de?erlerinden çizilir. %D çizgisinin 10-15 aral???na dü?mesi al?m sinyali, 85-90 aral???na ç?kmas? ise sat?m sinyali olarak de?erlendirilebilir.

D çizgisi 80'nin üzerindeyken ve fiyatlar yükselmeyi sürdürürken, e?er D çizgisi iki dü?en tepe olu?turur ise, fiyatlar?n dü?ece?i anlam?na gelen bir uyumsuzluk ortaya ç?km?? olur. D çizgisi 20'nin alt?ndayken ve fiyatlar dü?ü?lerini sürdürürken D çizgisi iki yükselen taban ortaya ç?kar?r ise bu, fiyatlar?n yükseli?e geçece?i anlam?na gelen bir uyumsuzluk demektir.

Bütün bu ko?ullar?n ortaya ç?kt??? bir durumda, al?m ya da sat?m sinyali K çizgisinin yava?lat?lm?? D çizgisini kesmesi ile al?nm?? olur. Örne?in bir tabanda, D çizgisi bir taban yapm?? ve yukar?ya dönmü? iken K çizgisinin D çizgisinin üzerine ç?km?? olmas? al?m sinyalini güçlendirir. Bir tepede ise K çizgisi D çizgisini kesmeden önce D çizgisinin a?a?? dönmü? olmas? sat?m sinyalini güçlendirir. Dolay?s?yla K ve D çizgilerinin kesi?melerinin anlam?, e?er her iki çizgi de ayn? yönde hareket ediyorsa daha güçlü olur.

Stokastik üzerine yaz?lm?? olan yaz?larda, %K ve %D çizgilerinin kesi?melerinin önemi vurgulanm??t?r. Ancak, orijinal trendin yönü do?rultusunda hareket edilmiyorsa kesi?me çok önemli bir etken de?ildir.

Yava?lat?lm?? Stokastik

Stokasti?in iki çizgisinin hemen herkesçe kullan?m? tercih edilen yava?lat?lm?? bir biçimi vard?r. Bu formülde, daha hassas olan %K çizgisi at?l?r. Stokasti?in orijinal formülündeki %D çizgisi yava?lat?lm?? yeni %K çizgisi haline gelir. Yava?lat?lm?? yeni %D çizgisi ise, yava?lat?lm?? %K çizgisinin 3 günlük hareketli ortalamas?d?r. Yava?latmada yap?lan i?lem, eski %D çizgisinin (?imdi %K çizgisi) ve onun 3 günlük hareketli ortalamas?n?n (yeni %D çizgisi) haline getirili?idir. %D çizgisinin yava?lat?lm?? biçiminin daha iyi sinyaller verdi?ine inan?l?r.