Ekonomi

Momentum « Teknik Analiz

Momentum kavram?, osilatör analizleri içinde temel bir önem ta??r. Momentum, fiyatlar?n de?i?im oran?n? ölçer. Sabit bir fiyat aral??? al?narak fiyat?n de?i?imi ölçülür. 10 günlük bir momentum çizgisi çizebilmek için, son günün kapan?? fiyat?ndan on gün önceki kapan?? fiyat? ç?kart?l?r. Elde edilen art? ya da eksi de?er, bir yüz çizgisi etraf?na i?aretlenir. Momentumun formülü;

M = 100(V - VX)'dir.

Bu formülde, "V" en son günün kapan?? fiyat?, "VX" de, X gün öncesinin kapan?? fiyat?d?r.

E?er son günün kapan?? fiyat?, on gün öncesinin kapan?? fiyat?ndan daha büyük olursa, yüz çizgisinin üzerine bir art? de?er eklenecektir. E?er en son günün kapan?? fiyat?, on gün öncesinin alt?nda olur ise, yüz çizgisinin alt?na bir eksi de?er eklenecektir.

10 günlük momentum çok kullan?lan bir zaman periyodu olsa da, herhangi bir zaman periyodunu da pek do?ald?r ki kullanabiliriz. Daha k?sa dönemli (5 günlük gibi) bir momentum daha hassas bir çizgi olu?turur. Daha uzun dönemli (20 günlük gibi) bir momentum, osilatörün sal?n?mlar?n?n daha yumu?ak oldu?u, daha düz bir çizgi olu?turur.

Momentum, Yükseli? ya da Dü?ü?ün Oran?n? Ölçer

Momentum göstergesinin neyi ölçtü?ü konusunun üzerinde biraz daha dural?m. Bir zaman aral??? için fiyat farkl?l?klar?n? çizmekle, yükseli? ya da dü?ü?ün oran? ölçülmü? olur. Fiyatlar yükseliyor ise ve momentum çizgisi yüz çizgisinin üzerine ç?km?? ve yükseliyor ise bu, yukar?-trend?in ivme kazan?yor oldu?u anlam?na gelir.

Yukar?ya do?ru t?rmanmakta olan momentum e?er düzgünle?meye ba?larsa bu, fiyattaki yeni art??lar?n, 10 gün önceki art??larla ayn? oldu?u anlam?na gelir. Böyle bir durum, fiyatlar hala ilerliyor olsa da, yükseli? oran?n?n (ya da ivmenin) a?a?? dü?mesi anlam?na gelir. Momentum çizgisinin yüz çizgisine do?ru dü?meye ba?lamas?, fiyatlar?n yukar?-trend?i hala yürürlükte olsa da giderek ivme kaybetti?ini anlat?r. Yukar? trend art?k momentum kaybediyordur.

Momentum çizgisi, yüz çizgisinin alt?na dü?tü?ü zaman, en son günün kapan??? 10 gün önceki kapan???n alt?na dü?mü? demektir ve k?sa dönemli bir a?a??-trend?in etkili oldu?undan söz edebiliriz. Momentum, yüz çizgisinin alt?ndaki hareketini daha a?a??lara do?ru sürdürürse, a?a??-trend momentum kazan?r. Ancak momentum çizgisi yeniden yükselmeye ba?lad??? zaman analizci a?a??-trend?in ivme kaybetti?ini bilebilir.

Momentumun iki zaman aral??? aras?ndaki fiyat farkl?l???n? ölçtü?ünü ak?lda tutmak önemlidir. Momentum çizgisinin yükselebilmesi için son günün kapan?? fiyat? 10 gün önceki kapan?? fiyat?n?n üzerinde olmal?d?r. E?er fiyatlar 10 gün önceki fiyatlarla ayn? olarak kal?rsa, bu durumda momentum çizgisi düz bir çizgi olacakt?r. E?er en son günün kapan?? fiyat?, 10 gün öncesinin kapan?? fiyat?n?n alt?nda olur ise, fiyatlar hala yükseliyor olsa da, momentum çizgisi dü?meye ba?layacakt?r. Bu, momentum çizgisinin, fiyat trendinin o andaki yükseli?inin ya da dü?ü?ünün ivme kazanmas? ya da kaybetmesini ölçmesidir.

Momentum Çizgisi Fiyat Hareketine Öncülük Eder

Momentum çizgisi fiyat hareketinin her zaman bir ad?m önündedir. Momentum çizgisi fiyatlardaki yükseli?in ya da dü?ü?ün birkaç gün önünde gider, daha sonra, varolan trend halen hareketini sürdürürken o ivme kaybetmeye ba?lar ve daha da sonra, fiyatlar ivme kaybetmeye ba?lad??? zaman fiyatlar?n aksi yönünde hareket etmeye ba?lar.

Al?m ya da Sat?m Sinyali Olarak Yüz Çizgisinin Geçilmesi

Momentum grafi?inin bir yüz çizgisi vard?r. Teknik analizcilerin pek ço?u, yüz çizgisinin geçilmesini bir al?m ya da sat?m sinyali olarak kullan?rlar. Yüz çizgisinin yukar?ya do?ru geçilmesi bir al?m sinyali, a?a??ya do?ru geçilmesi ise bir sat?m sinyalidir. Ancak burada, ana trend analizlerinin esas analiz oldu?u bir kere daha vurgulanmal?d?r.

Osilatör analizleri, varolan piyasa trendinin aksi yönünde i?lem yapman?n bir özrü olarak kullan?lmamal?d?r. Al?m pozisyonu ancak, piyasan?n trendi e?er yukar?ya do?ru olursa ve momentum çizgisi yüz çizgisini yukar?ya do?ru keserse aç?lmal?d?r.

Bir Yukar? ya da A?a?? S?n?r?n Var Olmas?n?n Gereklili?i

Momentum çizgisi ile ilgili bir sorun, daha önceden düzenlenmi? olan bir yukar? ve a?a?? s?n?r?n olmay???d?r. Daha önce, osilatör analizlerinin as?l de?erinin, piyasalar?n ne zaman ekstrem bölgelerde oldu?unu belirleyebilmek oldu?unu ifade etmi?tik. Fakat, momentum çizgisinde hangi yükseklik "çok yüksek" ve hangi dü?ük de?er "çok dü?ük"tür? Bu sorunu çözebilmenin en basit yolu, gözle yap?lan incelemedir. Momentum çizgisinin geçmi?teki grafi?i incelenerek, onun üst ve alt de?erlerinden yatay çizgiler çizilebilir.

Di?er bir teknik, momentum çizgisini normalize etmektir. Bu teknik, +1 ve -1 gibi bir aral??a girebilmesi için momentum çizgisinin de?erinin bir sabit bölen ile bölünmesidir. Bunu yapabilmenin en kolay yolu, en son momentum de?erini, incelenen zaman de?eri içinde mümkün olan maksimum de?er ile bölmektir. Örne?in on günlük bir momentum çizgisinde, son günün momentum de?eri al?n?r ve bu de?er 10 ile çarp?lm?? (momentum çizgisinin uzunlu?u) bir limit harekete bölünür.

Sonuç, ele al?nan zaman dönemi içinde bir piyasan?n hareket edebilece?i maksimum miktar?n bir yüzdesi olacakt?r ve +1 ile -1 aral???na girilecektir. Bu i?lemler yap?ld?ktan sonra, "tehlikeli bölgeler"in nereler oldu?unu önceden görebilmek mümkün hale gelir.

Böyle bir bant tan?mland?ktan sonra, "tehlikeli bölgeler" de?i?ik ?ekillerde belirlenebilir. Bunun bir yolu, yüz çizgisinin alt?nda ve üzerindeki hareketlerin yüzdelerini ölçmektir di?er bir yol, bütün de?erlerin %95'inin a?a?? ve yukar? s?n?rlar içinde kalaca?? ?ekilde, yüz çizgisinin alt?nda ve üzerinde iki standart sapma ölçmektir. Bu düzeylerin ötesine ta?an bir hareket, a??r?-al?m ya da a??r?-sat?m ko?ullar?n?n ortaya ç?km?? oldu?unun bir uyar?s? olacakt?r. Bütün bunlar? yapmaktaki amaç, fiyat sal?n?mlar?n? kapsayan üst ve alt s?n?rlar?, bu s?n?rlar geçildi?inde piyasan?n uç bir de?ere eri?mi? oldu?unu belirleyebilecek ve piyasan?n de?i?ebilece?i konusunda bir uyar? alabilecek ?ekilde belirleyebilmektir.

Bir momentum çizgisini normalize edebilmek için limit hareketin bir bölen olarak kullan?m?n?n baz? kusurlar? vard?r. Bunun bir sonucu olarak teknik analizciler, bölen olarak kullanabilecekleri daha sofistike istatistiki araçlarla denemeler yapm??lard?r.

Donald R.Lambert, kendi Commodity Channel Index (CCI)'s?n? çizerken, bölen olarak ortalama sapmay? kullanm??t?. Lamberd'in CCI's? esasen bir osilatör olarak geli?tirilmemi? olsa da, bölen olarak limit hareketin yerine ortalama sapman?n kullan?lmas? dü?üncesi osilatör analizlerine de uyarlanabilir. Aç?kça amac?n?n d???nda olmas?na kar??n, baz? teknik analizciler CCI'y? bir osilatör olarak kullan?rlar. Welles Wilder'?n Göreceli Güç Endeks?i (RSI) ve George Lane 'in stokasti?inde üst ve alt s?n?rlar?n belirlenebilmesi sorunu daha geçerli ?ekilde ele al?nm??t?r.

Stokastik « Teknik Analiz

Stokastik osilatörü, George Lane taraf?ndan geli?tirilmi?tir. Stokastik, fiyatlar artarken kapan?? fiyat?n?n i?lem aral???n?n yukar?s?na do?ru kapatma e?iliminde oldu?u gözlemine dayan?r. Bunun tersi olarak a?a??-trend?lerde kapan?? fiyatlar?, i?lem aral???n?n a?a??lar?na yak?n bir yerde olma e?ilimi ta??r. Stokastikte iki çizgi kullan?l?r; %K çizgisi ve %D çizgisi. %D çizgisi daha önemlidir ve ana sinyalleri sa?lar.

Stokasti?in amac?, seçilmi? bir zaman döneminin fiyat aral???n?n en son kapan?? fiyat? ile ili?kisini belirleyebilmektir. Bu osilatörde 5 gün en çok kullan?lan zaman dönemidir. %K ve %D çizgilerinden daha hassas olan K çizgisinin formülü:

%K = 100 [ (C - L5) / (H5 - L5 ) ] ?d?r.

Burada C en son kapan?? fiyat?, L5 son 5 günün en dü?ük fiyat? ve H5'de son 5 günün en yüksek fiyat?d?r.

Formül basitçe, seçilmi? olan gün say?s? için toplam fiyat aral???yla ili?ki içinde son günün kapan???n?n nerede gerçekle?mi? oldu?unu ölçer. Okunan yüksek bir de?er (80'in üzerinde) kapan?? fiyat?n?n i?lem aral???n?n yüksek bir yerinde, okunan dü?ük bir de?er (20'in alt?nda) ise kapan?? fiyat?n?n i?lem aral???n?n dü?ük bir yerinde gerçekle?ti?ini anlat?r.

Stokastikte a??r?-al?m ve a??r?-sat?m bölgelerini belirleyebilmek için 80 ve 20 bantlar? kullan?l?r. "Uyumsuzluklar" RSI?de oldu?u gibi kullan?l?r. H?zl? stokastik (düz çizgi ile gösterilmi? olan %K) %D çizgisi yönünü çevirdikten sonra %D?yi keserse güçlü bir sinyal al?nm?? olur. ?kinci çizgi olan %D çizgisi, %K çizgisinin 3 gün düzeltilmi? biçimidir. %D'nin formülü a?a??daki gibidir:

%D = 100 (H3 / L3)

Formülde H3, (C - L5)'in 3 günlük toplam? ve L3'de (H5 - L5)'in 3 günlük toplam?d?r.

Bu formüller 0'dan 100'e uzanan dü?ey bir ölçek aras?nda dola?an iki çizgi ortaya ç?kart?rlar. %K çizgisi düz bir çizgi ile, yava?lat?lm?? D çizgisi ise noktal? bir çizgi ile çizilir. Yukar?daki ve a?a??daki ekstrem bölgeler 80 ve 20 de?erlerinden çizilir. %D çizgisinin 10-15 aral???na dü?mesi al?m sinyali, 85-90 aral???na ç?kmas? ise sat?m sinyali olarak de?erlendirilebilir.

D çizgisi 80'nin üzerindeyken ve fiyatlar yükselmeyi sürdürürken, e?er D çizgisi iki dü?en tepe olu?turur ise, fiyatlar?n dü?ece?i anlam?na gelen bir uyumsuzluk ortaya ç?km?? olur. D çizgisi 20'nin alt?ndayken ve fiyatlar dü?ü?lerini sürdürürken D çizgisi iki yükselen taban ortaya ç?kar?r ise bu, fiyatlar?n yükseli?e geçece?i anlam?na gelen bir uyumsuzluk demektir.

Bütün bu ko?ullar?n ortaya ç?kt??? bir durumda, al?m ya da sat?m sinyali K çizgisinin yava?lat?lm?? D çizgisini kesmesi ile al?nm?? olur. Örne?in bir tabanda, D çizgisi bir taban yapm?? ve yukar?ya dönmü? iken K çizgisinin D çizgisinin üzerine ç?km?? olmas? al?m sinyalini güçlendirir. Bir tepede ise K çizgisi D çizgisini kesmeden önce D çizgisinin a?a?? dönmü? olmas? sat?m sinyalini güçlendirir. Dolay?s?yla K ve D çizgilerinin kesi?melerinin anlam?, e?er her iki çizgi de ayn? yönde hareket ediyorsa daha güçlü olur.

Stokastik üzerine yaz?lm?? olan yaz?larda, %K ve %D çizgilerinin kesi?melerinin önemi vurgulanm??t?r. Ancak, orijinal trendin yönü do?rultusunda hareket edilmiyorsa kesi?me çok önemli bir etken de?ildir.

Yava?lat?lm?? Stokastik

Stokasti?in iki çizgisinin hemen herkesçe kullan?m? tercih edilen yava?lat?lm?? bir biçimi vard?r. Bu formülde, daha hassas olan %K çizgisi at?l?r. Stokasti?in orijinal formülündeki %D çizgisi yava?lat?lm?? yeni %K çizgisi haline gelir. Yava?lat?lm?? yeni %D çizgisi ise, yava?lat?lm?? %K çizgisinin 3 günlük hareketli ortalamas?d?r. Yava?latmada yap?lan i?lem, eski %D çizgisinin (?imdi %K çizgisi) ve onun 3 günlük hareketli ortalamas?n?n (yeni %D çizgisi) haline getirili?idir. %D çizgisinin yava?lat?lm?? biçiminin daha iyi sinyaller verdi?ine inan?l?r.

Avrupa Ekonomik Toplulu?u AET « Dünya Ekonomisi

Avrupa Kömür Çelik Toplulu?u?nu 18 May?s 1951?de kuran alt? üye (Belçika, Federal Almanya, Fransa, ?talya, Lüksemburg ve Hollanda) 25 Mart 1957?de k?saca Roma Antla?mas? olarak an?lan Avrupa Ekonomik Toplulu?u?nu kurdu. AET, resmen 1958 y?l?n?n ba??nda faaliyete geçti. Daha sonra Avrupa Toplulu?u olarak an?lan bu birlik, Avrupa Kömür Çelik Toplulu?u, EURATOM ve AET?den kuruludur.

Avrupa Toplulu?u?nun merkezi Brüksel?dir. 1 Temmuz 1987 tarihli Tek Avrupa Senedi ile Roma Antla?mas? önemli ölçüde de?i?tirilmi?tir. 1991'de imzalanan Maastricht Antla?mas? ile Topluluk'a Avrupa Birli?i ad? verilmi? ve Roma Antla?mas? ikinci defa de?i?ikli?e u?rat?lm??t?r.

Toplulu?un hedefi, ekonomik ve parasal birli?in olu?turulmas?d?r. Bu çerçevede üye ülkeler aras?nda mallar?n, hizmetlerin, sermaye ve i?gücünün serbest dola??m?n?n sa?lanmas?, tek para biriminin kabul edilmesi, ortak para politikas?n?n uygulanmas? ve ekonomi politikalar?n?n uyumu amaçlanmaktad?r.

Toplulu?un temel organlar?; Avrupa Parlamentosu, Topluluk Konseyi, Topluluk Komisyonu, Adalet Divan?, Ekonomik ve Sosyal Komite ile Bölgeler Komitesi'dir. Bunlar?n yan? s?ra Avrupa Yat?r?m Bankas?, Avrupa Para Enstitüsü ve Say??tay gibi yard?mc? kurumlar? bulunmaktad?r.

Topluluk bütçesinin gelir kaynaklar? gümrük vergileri, tar?msal vergiler gibi geleneksel kaynaklar, katma de?er vergisi paylar?, GSMH'ye dayal? kaynaklar ve üye ülke katk?lar? gibi di?er kaynaklard?r.

1 Ocak 1995 tarihi itibariyle Finlandiya, ?sveç ve Avusturya'n?n Topluluk'a üye olmas?yla üye say?s? 15'e yükselmi?tir. Belçika, Danimarka, Fransa, Almanya, ?rlanda, ?talya, Lüksemburg, Hollanda, ?ngiltere, Yunanistan, Portekiz, ?spanya, Finlandiya, ?sveç ve Avusturya, Topluluk'a halen üye ülkelerdir.

AET, yasas? gere?i "ortak üyelik" anla?malar? yapabilmektedir. AET ile Ankara'da imzalanan 12 Eylül 1963 tarihli Ankara Antla?mas? ile 1 Aral?k 1964 tarihinden itibaren "ortak üye" statüsü kapsam?na girilmi?tir. Tam üyeli?e geçebilmek amac?yla, haz?rl?k dönemi, Gümrük Birli?i'ne geçi? dönemi ve son dönem öngörülmü?tür.

1970 y?l?nda imzalanan Katma Protokol ile Gümrük Birli?i'ne geçi? dönemine ili?kin ko?ullar saptanm??t?r. 14 Nisan 1987 tarihinde de Türkiye, Avrupa Toplulu?u'na tam üyelik için ba?vurmu?tur. Ancak, Türkiye'nin tam üyelik talebine ili?kin olarak Topluluk Komisyonu, Avrupa Konseyi'ne olumsuz görü?ünü bildirmi?, daha sonraki dönemde 6 Mart 1985 tarihindeki Ortakl?k Konseyi toplant?s?nda Gümrük Birli?i karar? al?nm?? ve bu karar Avrupa Parlamentosu taraf?ndan 13 Aral?k 1995 tarihinde onaylanm??t?r. Böylece 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren Türkiye, Avrupa Toplulu?u ile Gümrük Birli?i'ne geçmi?tir. Ancak, Türkiye'nin nihai hedefi Avrupa Birli?i?nin tam üyesi olmakt?r.