Ekonomi

Standart Sapma « Kavramlar

Standart sapma piyasan?n hareketlili?i hakk?nda bilgi veren bir istatistiksel metottur. Genellikle, tek ba??na bir gösterge olarak kullan?lmaz, daha ziyade di?er göstergelerin olu?turulmas?nda kullan?l?r. Örne?in, Bollinger Bands, hareketli ortalamaya Standart sapman?n eklenmesiyle elde edilir.

Fiyatlar?n h?zl? de?i?im gösterdi?i dönemlerde Standart sapma yüksek de?erlere ula??r. Benzer bir ?ekilde, piyasan?n durgunla?t??? dönemde Standart sapma de?eri dü?er. Bir çok analizci, önemli tepe noktalar?n?n hareketlili?in yüksek oldu?u, önemli dip noktalar?n?n ise hareketlili?in dü?tü?ü dönemlerde olu?tu?una inan?rlar.

Frederick Winslow Taylor « Ekonomistler

Yöneticilikte bilimsel yöntemi ilk defa tam anlam?yla uygulayan ki?idir. ??in yap?l?? tarz?n? gayet ayr?nt?l? bir ?ekilde tahlil etmi? ve amirin gerçek rolünü belirtmi?tir. Taylor, Amerikan ve Avrupa Üniversitelerinde genel kültür konusunda e?itim görmü? olmas?na ra?men, 1873 y?l?ndaki kriz esnas?nda, motor i?çisi olarak staj yapm??, de?i?ik fabrikalarda görev alm?? ve çal??t??? fabrikada en son olarak ba? mühendisli?e kadar yükselmi?tir.

1911 y?l?nda yay?nlad??? "Principles of Scientific Management" adl? eserinin konusu, büyük yöntemlerin yöneticilik sorunlar?na uygulanmas? idi. Bu konudaki görü?leri ?unlard?:

Pratik olarak uygulanan yöntemler yerine bilimsel yöntemler kullanmak.

??çilerin i?e al?nma maliyesini bilimsel esaslara ba?lamak ve i?e al?nan kimseleri gerekti?i ?ekilde yeti?tirmek.

??çiden, bilimsel yöntemlere uygun verimin al?nabilmesi için, yönetici ve i?çi kademeleri aras?nda, gerekli i?birli?ini sa?layabilmek.

Yöneticilik görevinde bulunanlarla i?çiler aras?nda, sorumlulu?un daha adaletli bir tarzda yay?lmas?n? sa?layabilmek.

Taylor'un bu alandaki öncülü?ünün yan?s?ra; fikirleri, yapt??? analizler, s?n?fland?rmalar, bugün dahi bir çok çevrelerde önem ifade etmekte ve uygulanmaktad?r.

Taylor ?lkeleri

Zaman Etüdü ?lkesi

Üretimle ilgili bütün çabalar?n kesin olarak zaman etüdü yöntemiyle ölçülmesi ve fabrika tipi i?yerlerinin hepsinde standart zaman?n saptanmas? ?artt?r.

Parça Ba??na Ücret Ödenmesi ?lkesi

Ücretin verime göre ödenmesi ve ücret düzeyinin zaman etüdü yoluyla saptanm?? standartlara dayanmas? gerekir.

Planlaman?n Performanstan Ayr?lmas? ?lkesi

Planlama sorumlulu?unun i?çiden al?nmas? ve planlaman?n zaman etüdleri ve üretimle ilgili di?er bilimsel verilere dayanmas? gerekir.

??te Bilimsel Yöntem ?lkesi

?? metodlar?yla ilgili sorumlulu?un i?çiden al?nmas?, bilimsel olarak en etkili yöntemin bulunmas? ve i?çinin buna uygun yeti?tirilmesi bir zorunluluktur.

Yönetimle ilgili Kontrol ?lkesi

Sevk ve idarecilere, yöneticili?in bilimsel kurallar?n?n ve kontrolün ö?retilmesi ve e?itilmeleri gerekir.

Fonksiyonel Yönetim ?lkesi

Askeri ülkelerin uygulamas?n?n yeniden gözden geçirilmesi ve endüstriyel kurulu?lar?n koordinasyonunun geli?tirilebilmesine hizmet edebilecek biçimde düzenlenmesi gerekir.

Dolar « Dünya Ekonomisi

Dolar sözcü?ü, 16. yüzy?ldan sonra Alman para birimi olarak kullan?lan "Thaler" in de?i?mi? bir ?eklidir. Amerika'n?n ke?finden sonra ?spanya Krallar? taraf?ndan yarat?lan gümü? paray? ifade eden "Dolera" dan gelmektedir.

Dolar, 22 Haziran 1776'dan beri Amerika Birle?ik Devletleri'nin para birimidir. ABD ba??ms?zl???na kavu?unca dolar, gümü? para olarak bas?lmaya ba?land? ve 1786'da a??rl??? 24,3 gram olarak belirlendi.

1792'de bimetallizm (çift metalli sistem) uygulanarak tan?m?n kapsam?na alt?n da al?nd?; 1 dolar, 24,06 gram saf gümü? ve 603,8 miligram saf alt?na e?it say?ld?. ABD Dolar? 100 cent'e ayr?lmaktad?r. Amerikan Dolar??ndan türeyen Kanada Dolar? da ayn? ?ekilde 100 cent'e bölünmü?tür.

Alt?ndan kaç?? kar??s?nda 1837'de tan?m de?i?ti. 1849'da Kaliforniya'daki alt?n yataklar?n?n ke?fedilmesinden sonra ise ilk alt?n dolarlar bas?ld?. Ne var ki, boyutlar? çok ufak olan bu paralar fazla yayg?nla?mad?. 1933-34 y?llar?nda bütün alt?n paralar devlete devredilerek alt?n külçe sistemine geçildi. Bu sistemle alt?n-dolar paritesi 1 ons alt?n (yakla??k 31 g) = 35$ olarak saptand? ve dolan?ma sürülecek dolarlar için %25 alt?n kar??l?k bulundurma zorunlulu?u getirildi. ABD içinde dolarlar?n alt?na çevrilmesi de yasakland? ve alt?n rezervlerinin yaln?z d?? taleplerin kar??lanmas?nda kullan?lmas? öngörüldü.

?kinci Dünya Sava?? sonras?nda kurulan Bretton-Woods sistemi, dolara bütün uluslararas? i?lemleri düzenlemek gibi çok önemli bir i?lev tan?yarak, bu para birimini "anahtar para" durumuna getirdi. Ancak 1971'de ABD, sahip oldu?u alt?n rezervleri ile yarat?lm?? olan dolar hacmi aras?ndaki aç???n büyük boyutlara eri?mesi kar??s?nda, dolar?n alt?na konvertibilitesini kald?rd?.