Ekonomi

Göreceli Güç Endeksi « Teknik Analiz

RSI, J. Welles Wilder Jr. taraf?ndan geli?tirilmi?tir ve onun 1978'de yazd??? New Concepts?in Technical Systems adl? kitab?nda tan?t?lm??t?r. RSI, teknik analizcilerin çok kulland??? bir göstergedir.

Wilder'in da i?aret etti?i gibi, bir momentum çizgisinin çizilmesindeki iki ana sorundan bir tanesi, de?erlerdeki keskin de?i?ikliklerin yol açt??? karars?z hareketlerdir. 10 gün öncesine göre (10 günlük momentum çizgisi durumunda) keskin bir yukar? ya da a?a?? hareket, fiyatlar küçük bir de?i?iklik gösterse dahi momentum çizgisinin ani bir de?i?imine neden olabilir. Dolay?s?yla bu de?i?iklikleri en aza indirebilmek için baz? düzle?tirme i?lemleri gereklidir.

?kinci sorun, kar??la?t?rma amac? için sabit bantlara olan gereksinmedir. RSI formülü, yaln?zca gerekli olan düzle?tirmeyi sa?lamakla kalmaz ayn? zamanda, 0?dan 100'e uzanan sabit bir dü?ey aral?k yaratarak ikinci sorunu da çözer.

RSI a?a??daki formülle hesaplan?r:

100

RSI = 100-[----------]

1+RS

x günlük yukar?dan kapan??lar?n ortalamas?

RS = -----------------------------------------------------------

x günlük a?a??dan kapan??lar?n ortalamas?

Hesaplamada 14 günlük bir zaman döneminin kullan?ld???n? varsayal?m. Yukar?dan kapan??lar?n ortalama de?erini bulabilmek için, 14 gün içindeki yukar?dan kapan??larda kazan?lan toplam puan hesaplan?r ve bu say? 14'e bölünür. A?a??dan kapan??lar?n ortalama de?erini bulabilmek için, a?a??dan kapanan günlerde kaybedilen toplam puan bulunur ve say? yine 14'e bölünür. Bu ?ekilde Göreceli Güç (RS), yukar?dan kapanan günlerin ortalamas?n?n, a?a??dan kapanan günlerin ortalamas?na bölünmesiyle elde edilir. Elde edilen RS de?eri, RSI'nin formülü içine dahil edilir. Gün say?s?, X'in de?erinin de?i?tirilmesiyle de?i?tirilebilir.

Wilder, ilk olarak 14 günlük bir zaman periyodu kullanm??t?. Baz? teknik analizciler, 9 günlük zaman periyodu kullan?rlar. Zaman periyodu k?salt?ld?kça, osilatör daha hassas hale gelir. RSI en iyi sonuçlar?, sal?n?mlar? a?a?? ya da yukar? uçlara ula??nca verir. Dolay?s?yla k?sa dönemli hareket edilmek isteniyorsa ve osilatörün sal?n?mlar?n?n daha belirgin olmas? isteniyorsa, zaman dönemi k?salt?labilir.

Osilatörü daha düzgün ve sal?n?mlar? daha dar yap?lmak istenirse, zaman dönemi uzat?l?r. Dolay?s?yla, 9 günlük bir osilatörün sal?n?mlar? 14 günlük osilatörden daha geni? olur. 9 ve 14 günlük süreler en çok kullan?lan de?erler olmakla birlikte, sonuçlar? geli?tirebilmek için 5 ve 7 günlük süreler de denenebilir.

RSI'nin Yorumu

RSI, 0'dan 100'e uzanan dü?ey bir ölçek üzerine çizilir. 70 çizgisinin üzerindeki de?erler a??r?-al?m, 30 çizgisinin alt?ndaki de?erler a??r?-sat?m durumu olarak de?erlendirilir. Wilder'?n "eksik sal?n?m" olarak adland?rd??? sal?n?mlar, RSI 70'in üzerinde ya da 30'un alt?nda iken ortaya ç?kar.

Bir yukar?-trend?de tepedeki bir eksik sal?n?m, RSI'nin son tepesinin (70'in üzerinde), bir önceki tepesini geçememesiyle ve bunun arkas?ndan bir önceki taban?n a?a??ya do?ru k?r?lmas?yla ortaya ç?km?? olur. Bir a?a?? trend?de tabandaki bir ba?ar?s?z sal?n?m, RSI'nin son taban?n?n (30'un alt?nda), yeni bir dü?ük de?ere ula?amamas? ve arkas?ndan bir önceki tepeyi geçmesiyle ortaya ç?km?? olur. Wilder'?n "eksik sal?n?m"ve "ba?ar?s?z sal?n?m" olarak adland?rd??? hareketler, "uyumsuzluk" ilkesinden ba?ka bir ?ey de?ildir.

RSI ve fiyat çizgisi aras?ndaki uyumsuzluk (RSI 70'in üzerinde ya da 30'un alt?nda oldu?u zaman), dikkat edilmesi gereken çok ciddi bir uyar?d?r.

Destek ve direnç düzeylerinin yan?nda, RSI çizgisinde de?i?ik fiyat modelleri de ortaya ç?kar. RSI'?n trendindeki de?i?ikleri belirleyebilmek için trend-çizgisi analizleri kullan?labilir. Ayn? amaca yönelik hareketli ortalamalar da kullan?labilir.

70 VE 30 Ç?ZG?LER?N?N S?NYAL ÜRETMEDE KULLANIMI

RSI osilatörünün 70 ve 30 de?erlerinin üzerinde iki yatay çizginin çizili oldu?unu söylemi?tik. Teknik analizciler, bu çizgileri ço?unlukla al?m ve sat?m sinyalleri üretmede kullan?rlar. 30 çizgisinin alt?na inilmesinin, bir a??r?-sat?m durumunun uyar?s? oldu?unu biliyoruz. Piyasan?n hemen hemen tabana yakla?m?? oldu?unu ve bir al?m f?rsat?n?n gözlendi?ini dü?ünelim. Bu durumda, 30 çizgisinin osilatörün alt?na dü?mesi izlenir.

Daha sonraki beklenti, o a??r?-sat?m bölgesinde osilatörde bir cins uyumsuzlu?un ya da ikili-taban?n geli?mesidir. Bu noktada, RSI'nin 30 çizgisini a?a??dan yukar?ya do?ru kesmesi pek çok teknik analizci için osilatörün trendinin yukar?ya do?ru döndü?ünün bir onaylanmas? olur. Buna göre, a??r?-al?nm?? bir piyasada, 70 çizgisinin yukar?dan a?a??ya do?ru k?r?lmas? ço?u zaman bir sat?m sinyali olarak kullan?l?r.

Chaikin's Volatility « Teknik Analiz

Chaikin's volatility, hisse senedinin yüksek ve dü?ük fiyatlar?n? kar??la?t?ran bir göstergedir.

Piyasan?n tepe noktalar?n?n olu?tu?u yerlerde volatility yükselir (bu dönemlerde yat?r?mc?lar asabi ve karars?z olurlar), dip noktalar?n?n olu?tu?u yerlerde ise volatility dü?er (bu dönemlerde yat?r?mc?lar s?k?l?rlar).

K?sa vadeli bir dönemde volatility'nin yükselmesi dip noktas?n?n k?sa bir süre içinde gerçekle?ece?ini (panik sat?? dönemi), volatility'nin uzun vadeli bir periyotda dü?mesi ise tepe noktas?n?n yakla?t???n? belirtir (yükseli? trendinin olgunla?ma durumu). Di?er bütün göstergelerde oldu?u gibi, bu gösterge de hareketli ortalama sistemi veya ba?ka göstergelerle desteklenerek kullan?lmal?d?r.

Tersine Dönü? Günleri « Teknik Analiz

Bu grafik formasyonu; tepe tersine-dönü? günü, taban tersine-dönü? günü, anahtar tersine-dönü? günü gibi isimlerle de an?l?r. Bu formasyon, bazen iki günlük tersine-dönü? formasyonu olu?turur. Tersine-dönü? formasyonunun kendi içinde çok büyük önemi yoktur fakat di?er teknik bilgiler kapsam? içinde de?erlendirilince bazen çok önemli hale gelebilir.

Bir tersine-dönü? günü, tepede ya da tabanda olu?abilir. Tepede olu?an bir tersine-dönü? gününün genel olarak kabul edilen tan?mlamas?, bir yukar?-trend?de yeni bir tepe olu?mas? ve ayn? gün içinde dü?ük de?erden bir kapan???n gerçekle?mesidir. Di?er bir deyi?le, gün içinde fiyatlar yeni bir yüksek seviye görür ve daha sonra gev?eyerek bir önceki günkü kapan???n alt?ndaki bir de?erden kapan?r. Bir taban tersine-dönü? günü, gün içinde yeni bir dü?ük de?erin görülmesi ve bunu takip eden, yüksek de?erden bir kapan???n gerçekle?mesidir.

Gün içinde görülen i?lem aral???n?n daha geni? olmas? ve i?lem hacminin artm?? olmas?, yak?n zamandaki bir trend dönü?ü sinyali ihtimalini daha da artt?r?r. 4.22a?dan c?ye kadar olan ?ekiller bu anlat?lanlar?n çubuk grafiklerde ne ?ekilde olu?tu?unu gösteriyorlar.

Tersine-dönü? gününde i?lem hacminin artm?? oldu?una dikkat edelim. Ayn? zamanda, tersine-dönü? gününde hem dü?ük de?erin hem de yüksek de?erin bir önceki günün dü?ük ve yüksek de?er aral???n? a?m?? oldu?una (bir "d??" gün formasyonu olu?turarak) dikkat edelim. Tersine-dönü? günü için bir "d??" gün ?art olmasa da, "d??" gün tersine-dönü? gününe daha çok önem katar.



?ekil 4.22a Tepedeki bir tersine-dönü? günü örne?i görülüyor. Tersine-dönü? günündeki i?lem hacmi ne kadar çok olursa ve i?lem aral??? ne kadar geni? olursa, tersine-dönü? gününün önemi o kadar artar.



?ekil 4.22b Tabandaki bir tersine-dönü? günü örne?i görülüyor. Tersine-dönü? gününde i?lem hacminin artm?? olu?u tersine-dönü? sinyalini onaylar.

Taban tersine-dönü? günü, bazen sat?? bölgesi olarak da adland?r?l?r. Bu durum bir ay? taban?nda, yo?un sat??lar?n gerçekle?ti?i dramatik bir tersine-dönü?tür. Art?k sat?? bask?s?n?n kalmam?? olu?u, piyasan?n üzerinde bir bo?luk yarat?r; bu nedenle fiyatlar h?zla yukar?ya do?ru yol almaya ba?lar. Bir ay? piyasas?n?n nihai taban?na i?aret etmese de, sat?? bölgesi, tersine-dönü? gününün en dramatik örneklerinden biridir ve genellikle anlaml? bir dü?ük seviyenin ortaya ç?kt???na i?aret eder.

Anahtar Tersine-Dönü? Günü

"Anahtar tersine-dönü? günü" terimi ço?u zaman yanl?? anla??l?r. Bütün bir günlük tersine-dönü? günleri, potansiyel anahtar tersine-dönü? günleridir fakat yaln?zca pek az? gerçekten anahtar tersine-dönü? günüdürler. Bir günlük tersine-dönü? günlerinin pek ço?u, varolan trendin yönünü sürdürmeye devam etmeden önce geçici bir duraklaman?n ötesinde bir ?ey de?ildir. Gerçek anahtar tersine-dönü? günü önemli bir dönü? noktas?na i?aret eder fakat, bir önceki trendin aksi yönünde önemli derecede bir fiyat hareketi ortaya ç?kmadan önce tam ve do?ru olarak tan?mlanamaz.



?ekil 4.22c Meta???n grafi?inde tersine-dönü? günlerinin verdi?i sinyaller görülüyor.

?ki Günlük Tersine-Dönü? Günü

Bazen bir tersine-dönü? gününün olu?mas? iki gün al?r ve bu nedenle iki günlük tersine-dönü? günü olarak adland?r?l?r. Bu durumda, bir yukar?-trend?de fiyatlar yeni bir yüksek de?er görürler ve bu yüksek de?ere yak?n bir de?erden kapat?rlar. Ertesi gün, fiyatlar daha yüksek de?erlere gitmek yerine, ayn? fiyat seviyelerinde dola??rlar ve bir önceki günün dü?ük seviyesine yak?n bir de?erde kapat?rlar.

Bir taban olu?mas? süresinde yukar?da anlat?lanlar?n tersi olur. Burada yine, iki gün içindeki i?lem aral??? geni? bir i?lem aral???d?r ve yine i?lem hacmi çok artm??t?r ki bütün bunlar bir tersine-dönü? sinyalinin önemini artt?r?r. (Bkz. ?ekil 4.23a, b).



?ekil 4.23a Tepedeki bir iki günlük tersine-dönü? örne?i görülüyor. Tersine-dönü? gününde i?lem hacminin artm?? olu?u tersine-dönü? sinyalini onaylar.

Yukar?da söyledi?imiz gibi, tersine-dönü? gününün kendisi ana trend dönü? modellerinden biri de?ildir. Piyasalar, her türlü teknik göstergenin ?????nda resmedilmelidir. E?er bir piyasa hiç düzeltme yapmadan h?zla ve dik bir ?ekilde yükseliyorsa ve bütün teknik öngörüleri a?m??sa, o piyasa tehlikeli bir biçimde a??r?-al?nm??t?r, önemli bir direnç bölgesine ula??lm?? olmas? çok yak?nlardad?r ve a?a?? do?ru bir tersine-dönü?e çok dikkat edilmelidir.

Ana dönü? noktalar?n?n pek ço?una tersine-dönü? günlerinin çe?itli varyasyonlar? e?lik eder fakat, o tersine-dönü? günü genellikle daha geni? ve daha önemli bir grafik modelinin bir parças?d?r. Bir zirvede ortaya ç?km?? olan bir ba? ve omuzlar formasyonunun "ba?" ?n?n zirvesi bir tersine-dönü? günü olabilir ama tersine-dönü? gününün bütün trendi tersine döndürmekten sorumlu oldu?u anlam?na gelmez.



?ekil 4.23b Tabandaki iki günlük bir tersine-dönü??ün yüksek i?lem hacmiyle gerçekle?mesi görülüyor.

Aç??a ç?kar?lmas? gereken sorun, bir tersine-dönü? gününün ne zaman önemli, ne zaman önemsiz oldu?unu belirleyebilmektir. Bu karar ancak tüm di?er teknik göstergeler incelendikten sonra verilebilir. Bir tersine-dönü? gününün kendisi nispeten küçük bir sinyal olarak kabul edilse de, piyasan?n muhtemel bir tersine-dönü?ü konusunda teknik analizci dikkatli olmal?d?r ve tersine-dönü? gününü iyi tan?mlamaya çal??mal?d?r.